Mỗi khi trời chuyển lạnh, showroom lại nhận về cùng một câu hỏi: “Em muốn may áo khoác dạ đi Hàn Quốc cuối năm, vải dạ với vải len khác nhau thế nào?” Câu hỏi ấy khó trả lời ngắn gọn, vì ngoài thị trường dạ, nỉ, len bị gọi lẫn với nhau đến mức người bán cũng ngại giải thích. Vậy vải dạ len là gì, và có nên dùng nó để may vest hay không? Mon Amie gỡ từng lớp một ngay dưới đây.
Trả lời nhanh
Vải dạ là vải len dệt từ sợi chải thô rồi cán cho các xơ quyện chặt, nên dày, ấm và phủ lớp tuyết mịn che gần hết đường dệt. Dạ hợp áo khoác, blazer và suit mùa lạnh; bộ vest đi làm quanh năm ở TP.HCM nên dùng len chải kỹ nhẹ hơn.
Vải dạ len là gì?
“Len” ở đây là chất liệu, tức lông cừu (wool). Từ lông cừu người ta kéo thành sợi, và sợi chia làm hai họ chính:
- Sợi chải kỹ (worsted). Xơ được chải thẳng, loại bỏ xơ ngắn, kéo thành sợi mảnh và chắc. Vải dệt ra phẳng, khô, mịn, nhìn rõ từng đường dệt. Đây là họ vải của phần lớn các bộ suit.
- Sợi chải thô (woollen). Xơ không chải thẳng hoàn toàn, giữ cả xơ ngắn, nên sợi xốp và chứa nhiều khí. Vải dệt ra mềm, dày, ấm, bề mặt hơi bông.
Dạ thuộc họ thứ hai và thường đi thêm một công đoạn gọi là cán (milling hay fulling): tấm vải được ép trong điều kiện ẩm nóng, các xơ co lại và quyện vào nhau. Sau khi cán, đường dệt mờ đi, mặt vải phủ lớp tuyết mịn, mép cắt ít sổ sợi. Chính lớp tuyết ấy giữ không khí và chắn gió, nên dạ ấm hơn hẳn vải suit cùng thành phần.
Dạ, nỉ và len: ba tên gọi hay bị gọi nhầm
| Tên gọi | Thực chất là gì | Đặc điểm | Hay dùng cho |
|---|---|---|---|
| Dạ | Vải dệt từ len chải thô, thường được cán | Dày, ấm, tuyết mịn, rũ nặng | Măng tô, blazer, suit mùa lạnh |
| Nỉ | Vải nén ép từ xơ (felt) hoặc vải dệt cán rất dày, nhiều loại pha sợi tổng hợp | Phẳng, cứng cáp, ít rũ, dễ xù nếu pha nhiều | Áo khoác, đồng phục, mũ, vải lót |
| Len | Cách gọi chung cho sợi len hoặc đồ đan | Mềm, co giãn, dễ xù | Áo len, khăn; còn “vải len” là vải làm từ wool |
Vì tên gọi không thống nhất, cách chắc chắn nhất là đọc thành phần trên nhãn: bao nhiêu phần trăm wool, pha thêm gì. “Vải dạ wool” là dạ làm từ lông cừu; “vải dạ pha len” là dạ có trộn thêm sợi khác, thường là sợi tổng hợp, để giảm giá và tăng độ bền, đổi lại thì kém ấm và kém thoáng hơn.
Vải dạ khác vải suit thông thường ở đâu?
| Tiêu chí | Vải suit (len chải kỹ) | Vải dạ (len chải thô, cán) |
|---|---|---|
| Bề mặt | Phẳng, thấy rõ đường dệt | Phủ tuyết, mờ đường dệt |
| Cảm giác | Mát, khô, mịn | Ấm, mềm, hơi “bông” |
| Độ nặng | Nhẹ đến vừa | Vừa đến nặng |
| Độ đứng phom | Nếp ủi sắc, đường may rõ | Rũ nặng, nếp ủi mờ |
| Mùa mặc | Quanh năm, tùy độ nặng | Thu đông |
| Chăm sóc | Treo, hấp hơi, ủi hơi | Giặt khô, chải tuyết, cho nghỉ giữa các lần mặc |
Muốn hiểu thêm vì sao có vải dệt kim, vải dệt thoi và đặc tính của từng loại, anh có thể đọc bài vải len dệt kim hay dệt thoi.
Các loại dạ hay gặp khi may vest và áo khoác
- Flannel. Họ hàng nhẹ nhất của dạ, mặt bông mịn, mềm tay. Suit xám flannel là bộ kinh điển cho mùa lạnh.
- Tweed. Dệt thô, có đốm màu và sợi lẫn, thường dùng cho blazer và áo khoác dáng thể thao.
- Melton. Cán rất dày và chặt, mặt mịn như phủ một lớp nỉ, là chất liệu quen thuộc của măng tô.
- Dạ pha sợi tổng hợp. Giá mềm hơn, bề mặt đều, nhưng ít ấm hơn và dễ xù theo thời gian.
Khi nào vải dạ may vest là lựa chọn hợp lý?
Câu hỏi “vải dạ len là gì” thực ra chỉ là nửa đầu; nửa sau là “dùng nó vào lúc nào”. Nói thẳng: với khí hậu Sài Gòn, bộ vest mặc hằng ngày nên dùng len chải kỹ trọng lượng vừa, mát, bền và giữ nếp. Vải dạ chỉ thật sự đáng tiền trong ba tình huống:
- Chuyến đi lạnh. Đà Lạt mùa đông, miền núi phía Bắc, Hàn Quốc, Nhật Bản hay châu Âu: một chiếc măng tô dạ khoác ngoài suit giữ ấm tốt hơn nhiều lớp áo len chồng lên nhau.
- Blazer hoặc suit flannel cho tiệc tối. Phòng điều hòa lạnh, tiệc cuối năm, sự kiện trong nhà: dạ mỏng cho cảm giác ấm áp mà vẫn sang.
- Áo khoác ngoài bộ ba mảnh. Dạ dày, rũ nặng, đi cùng bộ suit tối màu rất hợp những dịp trang trọng.
Ngược lại, dạ không hợp với người đi lại ngoài nắng, ra nhiều mồ hôi, hoặc cần một bộ mặc năm ngày mỗi tuần.
Cách nhận biết vải dạ len tốt
- Đọc nhãn. Tỉ lệ wool càng cao càng ấm, thoáng và bền màu. Dạ pha dưới khoảng 30% len thường dễ xù và nhanh xẹp.
- Nắm thử. Nắm chặt mẫu vải mười giây rồi thả ra: len thật thường nảy lại, nếp nhàu tan dần; vải pha nhiều sợi tổng hợp thì nhàu sâu hoặc có cảm giác trơn tay.
- Nhìn mặt vải dưới ánh sáng. Lớp tuyết phải đều, không trọc từng mảng, không bóng gắt bất thường.
- Cọ hai mảnh vải vào nhau. Nếu mặt vải xù nhanh, sợi ngắn và kém. Dạ tốt chỉ nhạt tuyết rất chậm.
Anh có thể xem bộ mẫu vải trực tiếp trong kho vải Mon Amie và nhờ stylist đọc giúp thành phần từng loại.
Mẹo từ thợ cả Mon Amie
- Thử phôi đúng lớp áo bên trong. Dạ dày nên thử khi mặc sẵn áo len mỏng anh định mặc cùng. Thử bằng sơ mi rồi mặc thêm len, áo sẽ chật vai.
- Đừng ép dạ vào phom quá ôm. Vải dày cần thêm chút độ thoải mái ở vai và ngực để đứng phom đẹp.
- Chải thay vì giặt. Dùng bàn chải lông mềm chải xuôi theo chiều tuyết sau mỗi vài lần mặc, treo bằng móc vai rộng, cho áo nghỉ ít nhất một ngày.
- Tránh hấp ủi mạnh. Hơi nước và bàn là đè trực tiếp làm bẹp lớp tuyết, vải bóng lên từng mảng.
- Chọn dạ theo nơi anh sẽ mặc, không phải nơi anh đang ở.
Nếu đang phân vân giữa vải dạ và vải suit thông thường, bài vải wool có tốt không giải thích rõ ưu và nhược của len trong bộ vest.
Câu hỏi thường gặp
Vải dạ pha len là gì?
Là loại dạ có trộn len với sợi khác, thường là polyester hoặc sợi tổng hợp. Giá dễ chịu hơn và bền hơn, nhưng kém ấm, kém thoáng và dễ xù hơn dạ nguyên len. Hãy xem tỉ lệ wool trên nhãn để biết chính xác.
Vải nỉ len là gì, có giống vải dạ không?
Không hẳn. Nỉ nguyên nghĩa là vải nén ép từ xơ, không có đường dệt; còn dạ là vải dệt rồi cán. Ngoài thị trường hai chữ này hay dùng lẫn nên anh nên hỏi thành phần và cách làm thay vì chỉ nghe tên gọi.
Vải dạ wool có ngứa không?
Dạ làm từ sợi thô thường ngứa hơn len mịn. Nếu da anh nhạy, hãy chọn flannel mỏng hoặc dạ có tỉ lệ cashmere, và luôn mặc thêm lớp lót hoặc sơ mi cotton bên trong.
Vải dạ may vest có nóng không?
Có, nhất là ở Sài Gòn. Nếu cần một bộ mặc quanh năm, anh nên chọn len chải kỹ mỏng nhẹ. Hãy để dạ cho áo khoác, blazer và những chuyến đi lạnh.
Lời kết
Biết vải dạ len là gì, và phân biệt được dạ, nỉ, len, giúp anh khỏi mua nhầm một chiếc áo ấm quá mức cần thiết. Nếu muốn xem tận tay từng loại vải, mời anh đặt lịch đo tại showroom Mon Amie, hoặc tìm hiểu trọn hành trình may đo bespoke để chọn đúng vải cho đúng dịp.